Užičko selo Gorjani

1989
Pogled sa Šerelja, brdovito i šumovito
Pogled sa Šerelja, brdovito i šumovito

Ispod Šerelja, pored Đetinje na njenoj levoj strani, a prema Potpeću i na desnoj strani, pored magistralnog puta E- 760, osam kilometara od Užica, nalazi se selo Gorjani. Brdovito je sa dosta ravnice, koja je većinom kamenita i ne baš plodna. Selo je formirano krajem osamnaestog veka na tri zaravni – terasa u brdu iznad Đetinje, u vrhu iznad potočića, skriveno od turskih pogleda. Kasnije su seoski domaćini tokom vremena spuštali porodice, gradeći kuće u ravnici uz reku.

Gorjani u brdu, ravnici i kraj pruge
Gorjani u brdu, ravnici i kraj pruge

Do kraja Drugog svetskog rata, Gorjani su bili pretežno selo zemljoradnika, dok se danas zemljoradnjom bavi samo nekoliko domaćinstava. Blizina Valjaonice Bakra u Sevojnu i “Prvog Partizana” u Užicu izmenili su ekonomsku, socijalnu strukturu i demografiju sela u kome živi preko 650 stanovnika u 219 domaćinstava.

Rasadnik cveća u Gorjanima
Rasadnik cveća u Gorjanima

Selo ima status mesne zajenice. Kroz selo prolazi trasa pruge Beograd – Bar. U Gorjanima je slučajno otkriveno arheološko nalazište, ostaci rimske nekropole, grob, u kome je nađen i zlatni nakit.

Otac i sin Vesnić ispred svog autoservisa u Gorjanima
Otac i sin Vesnić ispred svog autoservisa u Gorjanima

Od devedesetih godina prošloga veka u Gorjanima je otvoreno nekoliko srednjih preduzeća: radionica za proizvodnju aluminijumske stolarije “Proal”, Auto servis “Vesnić”, poznatih reli šampiona, oca i sina Miluna i Mikice Vesnića. Tu je i štamparija “Grafičar”, Trgovina na veliko metalnim proizvodima, instalacionim materijalom i uređajima za grejanje “Metalfon”; radnja za proizvodnju metalnog baštanskog nameštaja “Saber”; preduzeće za proizvodnju, distribuciju i ugradnju grejnih tela “Termovent”; trgovinska radnja za za promet opreme “Domekstra”; radnja za promet motornih ulja “Mogul”, rasadnik “Srbija šume”; restoran “Gurman”; “Rasadnik cveća” i dr.

Gorjani (foto Google Street View)
Gorjani (foto Google Street View)

Prilog, poreklo stanovništva sela Gorjani, grad Užice – Zlatiborski okrug. Prema knjizi Ljubomira Ljube Pavlovića, „Užička Crna Gora“. NASELJA I POREKLO STANOVNIŠTVA (knjiga 19) – SRPSKI ETNOGRAFSKI ZBORNIK (knjiga XXXIV), Zemun 1925.

– Stranjaci – Stranjakovići je najranije doseljena porodica, došla iz Donjih Stranjana u blizini Sjenice. Ovde su došla dva brata, Dimitrije i Vučeta. Proterani iz svog sela, pa se ovde zadržali neko vreme i podelili. Vučeta je otišao u hajduke, hajdukovao i pred smrt se naselio u Stapare i tamo ostavio potomstvo. I Dimitrije je, iako stariji čovek, otišao u hajduke, a u selu ostavio ženu sa malim detetom, on je otišao negde u Šumadiju, ponovo se oženio, decu izrodio i umro. Od njegovog sina Sava danas je 9 kuća Stranjakovića, slave Nikoljdan.

– Turundžiće i Vesniće je dovela baba Vesna iz sela Kotura, negde oko Sjenice, na putu za Novu Varoš. Vesnin čovek je bio hajduk; ubila ga potera, a kuća im zapaljena i porodica proterana, te se baba sa decom sklonila u ovo selo pod zaštitu svoga zeta Dimitrija Stranjaka, koji se oženio babinom unukom. Turundžići su ne vrhu sela 14 kuća, slave Nikoljdan.

– Rakoviće je doveo Ristivoje iz Draževića kod Prijepolja i naselio u sredini sela, ima ih 9 kuća, slave Đurđic.

– Šibalije su u gornjem delu sela do Sevojna, došli su iz neposredne blizine Pljevalja, ranije iz Drobnjaka, ima ih 9 kuća, slave Đurđevdan. Od ovih su kasnije postali Šibalići, od kojih je jedan moj kolega, pop Milodan.

– Klopani su iz okoline Prijepolja, ima ih 9 kuća, slave Mratindan.

– Pavići su sišli iz Negbina, ima ih 9 kuća, slave Aranđelovdan.

– Milanovići su od Perića iz Potpeći i na desnoj strani Đetinje, ima ih 8 kuća, slave Stevanjdan.

– Vunjeri su iz Džinovića u Crnoj Gori, slave Mitrovdan.

– Bosiljčići su iz Pčelica, ima ih 5 kuća, slave Nikoljdan.

– Mirosavljevići su iz Kratova; ima ih 5 kuća, slave Matijevdan.

– Vranići su iz Radoine, ima oh 3 kuće, slave Nikoljdan.

– Markovići su iz Bijele Rijeke, ima ih dve kuće, slave Savindan.

– Jovići su iz Kuča, ima ih 4 kuće, slave Nikoljdan.

– Pjevići su iz Pčelica, ima ih 3 kuće, slave Stevanjdan.

– Kostići su iz Mačkata, ima ih dve kuće, slave Đurđevdan.

– Popovići su na desnoj strani Đetinje, doseljeni iz Zlakuse, ima ih dve kuća, slave Nikoljdan.

– Vesovići su iz Čajetine, jedna kuća, slave Aranđelovdan.

– Blagojevići su iz Vraneši, jedna kuća, slave Markovdan.