Zabučje

251
Zabučje sa okolinom
Zabučje sa okolinom

Sufiks zabučje predstavljao je zabačeno selo sa bukovom šumom, koje je u davnim vremenima bilo na brdu kraj Užica. Po imenu tog sela je brdo dobilo ime. Zabučje se nalazi južnoj strani Užica. Na istoku se brdo završava Orlovcem, na severu Malim Zabučjem, na zapadu dopire do Surduka, a na jugu do sela Ljubanja. Vrh Zabučja je na 730 metara nadmorske visine. Deo je krečnjačke ljubanske površi, pun vrtača i uvala. U turskim dokumentima iz 1476. pominje se kao naselje Zabučaja. Posle propasti Hercegovačkog ustanka, mnogo izbeglica je stiglo u Užice tokom zime 1876/77. Ta zima je bila posebno hladna i Opština je dozvolila seču drveća na brdima. Malo Zabučje je ogoljeno…

Zapisano je da je užički sajdžija Risto Tešić otkupljivao od seljaka ježeve i vreće sa trinom (seme trava koje ostane ispod stogova sena) i posle godinama je prosipao po ogolelom Zabučju dok njegove padine nisu ozelenele. Predhodno bi puštao ježeve da istrebe zmije koje su se na stenovitim goletima namnožile.

Najviši vrh brda Zabučja
Najviši vrh brda Zabučja

Na zapadnom delu Velikog Zabučja je vrh Bioktoš (724 m.n.v.), na čijoj zaravni je 1961. godne postavljen stub sa prvim “relej” repetitorom, sa koga su Užičani mogli da prate “TV Beograd”. Urađen je prvenstveno zbog velikog mitinga u Krčagovu, na kome je govorio Tito pred 180.000 ljudi, koji je direktno prenošen u celoj Jugoslaviji. Na stubu se videla antena odašiljača za VHF, koji je i tada radio na 12 kanalu. Kasnije je stub povećan i ozidana kućica u kojoj je bilo nekoliko tv repetitora, za nekoliko tv programa.

Vidikovac za turističko posmatranje
Vidikovac za turističko posmatranje

Tokom NATO agresije u maju 1999, “TV relej” kako su ga Užičani zvali, bombardovanjem je uništen. Ekipa TV5 je stigla na to mesto posle 30 minuta. Tu više nije postojalo ništa. Vrh brda je u potpunosti bio zaravnjen i napravljena su četiri kratera u prečniku od 20 metara. Na mestu gde se nalazio objekat, ostala je samo gomila betona i kamenja. Od stuba je ostalo samo betonsko postolje, iz koga je virilo desetak santimetara metala, ostataka nekadašnjeg stuba, koji se survao niz liticu, u šumu na padini severne strane Bioktoša. Od dejstva eksplozije polomljena su stabla u šumi i pretvorena većinom u iverje. Uglavnom, posle ovog bombardovanja, svi mediji su zamukli, osim užičke “Petice”.

Teleskop
Teleskop

„TV relej“ ponovo je izgrađen u decembru 2000. godine na istom mestu. U decembru 2009. na Zabučju, u preuređenom izbegličkom centru, otvoren je starački dom tj. Centar za smeštaj starih lica. U julu 2016. Turistička organizacija Užica na vidikovcu Velikog Zabučja, u blizini stuba za emitovanje elektronskih medija, postavila je teleskop za turističko posmatranje. Prvo je bio na improvizovanoj ograđenoj, drvenoj, manjoj terasi. Nešto kasnije, uz pomoć Opštine, prostor je moderno uređen i predat na turističko korišćenje.