Prvi užički muzej

694

Godine 1920. Užičko planinsko društvo osnovalo je prvi užički muzej. Odlučeno je da se u njega prikupljaju artifakti iz celog okruga. U osnivačkom zapisniku, između ostaloga, piše: „Okamenjene ostatke životinja i biljaka, preparirane retke ptice i životinje raznih vrsta. Razne starine, stare rimske spomenike, natpise, novac, slike, staro oružje. Zatim stare nošnje, kao i sadašnje po celom okrugu. Razne fotografije svih lepih mesta po okrugu, fotografije iz vremena austrijske okupacije i dr. Isto tako mogu se prikupiti i slike, fotografije škola, đačkih klupa, raznih starih udžbenika, raznih dečijih igračaka koje se u igri upotrebljavaju, razna nastavna sredstva – tako bi se vremenom pri ovom muzeju moglo otvoriti odeljenje pedagoškog muzeja. Na isti način mogli bi i sveštenici prikupiti slike i fotografije pojedinih crkava i manastira u okrugu.

Zaga Nikitović i Mijat Milićević u prvom užičkom muzeju (foto Ilija Lazić)
Zaga Nikitović i Mijat Milićević u prvom užičkom muzeju (foto Ilija Lazić)

(…) „Sve prikupljene stvari zavode se u inventar muzeja sa naznakom ko ih je prikupio i dao muzeju. Za neke stvari društvo će odrediti i nagrade, a neke će otkupljivati . Ovakve bi muzeje trebalo da ima svaka varoš, a i u pogodnim prilikama i svaka škola u selu, pa ako ništa više, a ono makar takve stvari samo iz toga mesta i najbliže okoline.“

Taj muzej je sad smešten u jednoj većoj sobi u gimnazijskoj zgradi, a kad se bude prikupilo dovoljno stvari, može se predati okrugu ili opštini, koja ga može smestiti u naročito odeljenje. Sad se u tom muzeju nalaze razne prirodnine iz ovoga okruga i oko 200 fotografija lepih mesta iz vremena okupacije i dr. Do sada su se za popunjavanje ovog muzeja najbolje odazvali đaci. Na njih se ima i od sada najviše da računa“.

Na fotografiji snimljenoj u prvom užičkom muzeju mlada profesorka biologije Zaga Petković, kasnije supruga profesora ruskoga jezika u gimnaziji, Raka Nikitovića. Zahvaljujući Iliji Laziću ostala je ova fotografija kao negativ na staklenoj ploči mlade Zage i poslužitelja Mijata Milićevića, koji na prozoru zaklanja svetlost da bi stari tronogi Ilijin aparat mogao da zaledi trenutak. Zaga je inače majka nekadašnjeg užičkog cenenog presednika opštine Milana Nikitovića. Danas njena unuka Zaga radi u užičkom Narodnom Muzeju.