Užički vatrogasci, nekada i sada

208

Prvo Dobrovoljno vatrogasno društvo je osnovano u Užicu u okviru Tkačke radionice 1908. godine. Bila je to dobrovoljna požarna četa, čiji je komandant bio Sredoje Pjevčević. U četi je bilo 25 vatrogasaca, koji su oformili svoj duvački orkestar. Prestali su sa radom kad se zaratilo 1912.- 1918.

Prvi užički vatrogasci vežbaju na livadi u Krčagovu
Prvi užički vatrogasci vežbaju na livadi u Krčagovu

Godine 1921, u vreme kada je Petar Ćelović bio predsednik Opštine, u sklopu „Poglavarstva“, koje je bilo u zgradi na Žitnom pijacu, vatrogasna četa je osnovana maja 1921. godine, kada je na njenom krovu postavljena električna sirena za uzbunjivanje. Uz Ćelovića, u osnivanju Užičke dobrovoljne požarne čete su učestvovali uticajni štampar Ljubomir Romanović i Josif Jehlička, nastavnik gimnastike u Gimnaziji. Prvi članovi bili su braća Neđo i Dragomir Sparić. Članovi čete su bili i moj deda Vitomir i njegov brat Ristivoje Kovačević, potom Milenko Đoković, Ljubiša Radivojević, Milivoje Puzović, kao i povremeni članovi iz Tkačnice i Ložionice. Članovi su prošli vatrogasnu obuku i obuku za vremenske nepogode. Takođe su popularisali vatrogastvo. Komandant je bio Jehlička. Kasnije se izdvojilo nekoliko članova i oformilo požarnu četu pri Železnici, koja je imala 24 člana.

Požarna četa Železnice 1931. godine postaje deo Vatrogasne zajednice Drinske banovine. U arhivskim podatcima našao sam da su članovi dobrovoljne čete bili: komandir čete Todor Het, Emilio Hečet, majstor iz Ložionice i kapetan prve klase, Dragutin Cvijović, Sibin Veličković i drugi. Kasnije su članovi čete formirali pozorišnu trupu, hor, pleh orkestar sa kapelnikom. Povremeno su nastupali na gradskim okupljanjima. Pred Drugi svetski rat četa je imala do 40 vatrogasaca. Uz ovu četu bilo je još dvadesetak vatrogasaca u Fabrici oružja i municije, u Tkačnici i pri Železnici.

U Aprilskom ratu 1941, tokom Užičke republike, vatrogasci su gasili požare i spasavali državnu tj. „narodnu“ imovinu. Partizanska vatrogasna četa je imala do 50 vatrogasaca. Posle pada Užičke republike, užički vatrogasci su se povukli sa partizanima u Bosnu, a neki su pohapšeni. Tokom rata iz užičke Partizanske vatrogasne čete je poginulo 15 vatrogasaca.

Dobrovoljci vatrogasci pri Opštini 1923. godine, s leva u drugom redu treći - Jehlička komandant, do njega u civilu Petar Ćelović, moj deda Vitomir Kovačević stoji prvi s leva
Dobrovoljci vatrogasci pri Opštini 1923. godine, s leva u drugom redu treći – Jehlička komandant, do njega u civilu Petar Ćelović, moj deda Vitomir Kovačević stoji prvi s leva

Kada je 1947. godine usvojen zakon o dobrovoljnim vatrogasnim društvima, u Užicu je obnovljen rad Dobrovoljnog vatrogasnog društva, i to u leto 1949. Godine. Komandir je bio Mileta Milovanović, a predsednik je bio Bogdan Đenić. Sem što su gasili požare, učestvovali su na takmičenjima i smotrama u zemlji i inostranstvu. U novi Vatrogasni dom, užički vatrogasci su se uselili 1984. godine, tu u blizini zgrade MUP-a, više Prve apoteke na Glavnoj ulici. Tu je je bio i Vatrogasni servis, koji se finansirao servisiranjem usluga protivpožarne zaštite i kurseva. Od tada užički vatrogasci sarađuju sa Vatrogasnom jedinicom MUP-a.

Opštinski vatrogasni savez Titovo Užice osnovan je 1960. U preduzećima su osnovani profesionalni i dobrovoljni vatrogasci. Koordinacioni odbor vatrogasnih organizacija regiona Titovo Užice je počeo da radi 1976. godine. Međuopštinski vatrogasni savez regiona je 1994. postao Vatrogasni savez Zlatiborskog okruga. Vatrogasna milicija 1970. postaje vatrogasna jedinica opštine. Kasnije je to Vatrogasna milicija, danas Protivpožarni bataljon policije sa četom u Užicu i odeljenjima u svim opštinama Zlatiborskog okruga, jedino ih nema u Sjenici. I vojska je u Okrugu imala organizovane vatrogasne jedinice.

Deca iz vrtića sa vatrogascima ispred Vatrogasnog doma (foto Info Era)
Deca iz vrtića sa vatrogascima ispred Vatrogasnog doma (foto Info Era)

Godine 1983, tu gde je bila železnička ložionica na Lipi, uz levu obalu Đetinje, posle 60 godina rada Dobrovoljnog vatrogasnog društva, izgrađen je Vatrogasni dom. Projekat su uradili arhitekte Branko Karadžić, Slobodan Kovačević i Sonja Ćeranić. Izgradilo ga je nekadašnje užičko preduzeće GP „Zlatibor“. U tu celinu uklopljen je i nekadašnji ložionički vodotoranj, što mu daje poseban izgled. U Domu su stacionirani moderna varogasna oprema i vozila. Tu se, između ostalog, servisiraju i protivpožarni aparati, tu su i radionice za održavanje opreme i vozila. Dom je sedište Dobrovoljnog vatrogasnog društva, Opštinskog varogasnog saveza. Tu je i Opštinski vatrogasni fond, kao i Vatrogasni savez Zlatiborskog okruga i Vatrogasni bataljon MUP-a Užice, čiji je upravnik, u trenutku kada sam prikupljao podatke, Saša Cicvarić. Danas užičko Dobrovoljno vatrogasno društvo ima 400 članova u kome su i stari i mali Užičani. Predsednik je Radosav Bošković, a komandir Vladimir Đerić (u vreme prikupljanja podataka za članak).