Spomenik “Lomača” na Dovarju

687

Dušan Jerković je rođen u Sremu 1914. godine. Po zanimanju je bio učitelj, a kada je formirana Prva partizanska račanska četa užičkog odreda na Tari, postao je komandir čete. Nešto kasnije imenovan je za komandanta Užičkog partizanskog odreda. Komadovao je odredom u borbama kod Viroštaka, Valjeva, Ljubovije, Požege, Trešnjice, Karana, Kosjerića, Pranjana. Od osnivanja Užičke republike učetvovao je u svim akcijama za osnivanje prvih organa partizanske vlasti u Užicu i okolini. Posebno se istakao na organizovanju privrednog života i snadbevanje vojske i stanovništva. Poginuo je sa Radničkim bataljonom u borbi na Kadinjači.

Spomenik "Lomača" na Dovarju
Spomenik “Lomača” na Dovarju

Za narodnog heroja proglašen je 1944. godine. Njegova spomen bista, rad vajara Milana Vergovića, postavljena je 29. novembra 1959. godine u dvorištu Osnovne škole “Dušan Jerković”. Nemci su njegovo telo, sa mrtvim telom Vukole Dabića, izložili na Žitnom pijacu da zastraše Užičane. Nekoliko osnovnih škola u Srbiji nosi njegovo ime, kao i naselje „Braće Jerković” u Beogradu, koje je dobilo ime po njemu i njegovom starijem bratu, Nebojši Jerkoviću, koji je bio komandant Mačvanskog partizanskog odreda.

Narodni heroj Dušan Jerković
Narodni heroj Dušan Jerković

Vukola Dabić je rođen u Buaru 1902. godine. Po zanimanju je bio mašinbravar. Kao komunista bavio se sindikalnim radom u Užicu. Osuđen je na 6 godina robije, koju je izdržao u Sremskoj Mitrovici. Godine 1941. je bio jedan od organizatora ustanka u užičkom kraju. Bio je komesar čete i zamenik komandanta u Užičkom partizanskom odredu. Bio je i komandant grada Užica. Teško ranjen, opkoljen od okupatorskih vojnika u rodnom selu Buaru pokraj Užica, izvršio je samoubistvo 13. decembra 1941. Spomen bista, rad Miluna Mirića, akademskog vajara, 7. jula 1959. godine, postavljena je u tkačnici, tada “Cveta Dabić”. Od 1983. god. bista se nalazi na Trgu Svetoga Save.

Tela partizanskih komandanata Dušana Jerkovića i Vukole Dabića su spaljena kod raskrsnice na Dovarju prema Krčagovu. Malo Užičana zna da se spomenik na Dovarju zove “Lomača”. U poslednje vreme, većina ne zna iz kog razloga i kome je podignut.

Bista Vukole Dabića
Bista Vukole Dabića

Ovaj spomenik posvećen Dušanu Jerkoviću i Vukoli Dabiću otkriven 24. septembra 1968. godine. Rad je vajara Milice Ribnikar Bogunović i urađen je u kombinaciji peščanika i sige. Centralni deo spomenika predstavlja stilizovane figure žena narikača. Na platou ispred spomenika je bronzana ploča na kojoj je urezan tekst: “Decembra 1941. na ovom mestu nemački okupatori su spalili tela poginulih revolucionara Vukole Dabića, radnika komandanta partizanskog Užica, i Dušana Jerkovića, učitelja, komandanta Užičkog partizanskog odreda. Ali, lomača ne uništi plamen.”