O posebnom UE mostu, i o dve njegove namene

89
Srušena železnička stanica u Begluku
Srušena železnička stanica u Begluku

Tu u Omladinskoj ulici nalazi se nekadašnji železnički most, danas jedinstven svojim izgledom na daleko. To je bio prvi železnički most preko Đetinje od Železničke stanice u Begleku, koji je premošćavao Đetinju prema Međaju na pruzi Užice – Sarajevo. Voz „ćira“ je saobraćao do 1974. godine na trasi pruge uskog koloseka. Železnička stanica u Begluku je sagrađena i otvorena 1912, kada je Užice stigao prvi voz. Bila je to krajnja stanica na pruzi uskog koloseka Stalać – Užice. Tokom Drugog svetskog rata je bila veoma oštećena, jer je tokom Užičke republike bila centar partizanske železnice na slobodnoj teritoriji. Posle rata srušena stanica nije vraćena u prvobitno stanje, obnovljeno je i ukrovljeno prizemlje.

Železnički most u Omladinskoj ulici 1936. godine
Železnički most u Omladinskoj ulici 1936. godine

Prvi železnički most od železničke stanice prema Međaju u blizini Doma Crvenog Krsta je montiran 1924. godine. To je jednostavna gvozdena konstrukcija težine blizu 96 tona. Leži u padu od 14% i do trećine svoje dužine u krivini sa poluprečnikom od 120 m. Glavni nosači su u obliku poluparabola, sa visinom sistema 4,6 – 6,0 m, podeljeni su u 10 polja dužine 4.29 m. Raspon mosta 43,9 m, a širine 4,6 m, a konstrukciona visina (odstojanje donje ivice donjeg pojasa od gornje ivice praga) 0,83 m. Prilikom povlačenja Nemaca 1944. godine, kada su digli u vazduh sve užičke kamene i betonske mostove i ovaj most kao i železnički most u Turici je miniran… Prelomljen u Đetinju… U rekornom roku je popravljen da bi se pruga prema Bosni posle oslobođenja što pre pustila u saobraćaj.

Železnički most posle povlačenja okupatora 1944. god.
Železnički most posle povlačenja okupatora 1944. god.

Jedno vreme je na mostu bila ćirina lokomotiva sa jednim teretnim vagonom kao muzejska postavka i atrakcija. Kada je u nekadašnjoj zgradi stanice u Begluku uz kancelariju JP „Železnica Srbije“ otvoren restoran „Ćira“ i Železnički muzej i ta parna lokomotiva serije 85 sa vagonom su preseljeni pored nekadašnje stanice kao muzejski eksponat i zaštitni znak kafane.

Ćira na Mostu, Maja na njemu
Ćira na Mostu, Maja na njemu

Godine 1994, prema projektu arh. Slobodana Jevđenovića, stari železnički most je preuređen u pešački most sa montažnim trgovinsko ugostiteljskim objektima. Takav most ne postoji nigde više u Srbiji i dalje, i zato je njegova današnja namena jedinstvena na širem području. Većina Užičana sa kojima sam razgovarao tu ideju lokala na prerađenom železničkom mostu smatra za lošu, naročito zbog okupljanja pijanaca i huligana tokom kasnih noćnih sati vikendima, buke i čestih tučnjava.

Železnički most, pogled iz javne garaže, foto Marija Nikolić
Železnički most, pogled iz javne garaže, foto Marija Nikolić
Železnički most sa lokalima sa južne strane, foto Užice oglasna tabla
Železnički most sa lokalima sa južne strane, foto Užice oglasna tabla